Piwonia kojarzy się głównie z dużymi, pachnącymi kwiatami. W czerwcu trudno jej nie zauważyć. Przyciąga wzrok, pięknie pachnie i dla wielu osób jest jedną z najładniejszych roślin w ogrodzie.
Najczęściej zachwycamy się jednak samymi kwiatami. Tymczasem piwonia od dawna budzi zainteresowanie nie tylko ogrodników, ale także zielarzy.
W tradycyjnej medycynie chińskiej korzeń piwonii jest stosowany od ponad tysiąca lat. Do dziś pozostaje jednym z najbardziej znanych surowców zielarskich wykorzystywanych w tamtejszej fitoterapii.
Co kryje korzeń piwonii?
Najcenniejszą częścią rośliny jest korzeń.
Zawiera grupę związków określanych jako glukozydy piwonii, a najważniejszym z nich jest peonifloryna. To właśnie ona odpowiada za wiele właściwości, które naukowcy badają do dziś.
Badania wskazują między innymi na działanie przeciwzapalne, wspierające układ nerwowy oraz ochronne dla komórek organizmu. Coraz częściej analizuje się również wpływ piwonii na jakość snu, napięcie nerwowe oraz procesy związane ze stresem oksydacyjnym.
To jeden z powodów, dla których piwonia od dawna zajmuje ważne miejsce w zielarstwie Dalekiego Wschodu.
Piwonia a kobiece zdrowie
Korzeń piwonii szczególnie często pojawia się w opracowaniach dotyczących kobiecego zdrowia.
Tradycyjnie wykorzystywano go jako wsparcie przy bolesnych miesiączkach, napięciu przedmiesiączkowym oraz dolegliwościach związanych z menopauzą.
Nie bez powodu wiele współczesnych mieszanek inspirowanych medycyną chińską zawiera właśnie korzeń piwonii jako jeden z głównych składników.
Płatki też mają coś do zaoferowania
Choć najwięcej mówi się o korzeniu, warto zwrócić uwagę również na same kwiaty.
Płatki piwonii są jadalne i zawierają związki o silnym działaniu antyoksydacyjnym. Szczególnie interesująco wypada odmiana 'Sarah Bernhardt’, która w niektórych badaniach wykazywała bardzo wysoką aktywność przeciwutleniającą na tle innych roślin ozdobnych.
Brzmi zaskakująco, bo większość osób traktuje piwonię wyłącznie jako ozdobę ogrodu.
W Chinach podejście do tej rośliny jest nieco inne. Płatki wykorzystuje się tam jako dodatek do herbat, deserów i niektórych potraw. To dobry przykład tego, jak różnie można patrzeć na tę samą roślinę.
Jak przygotować napar z płatków piwonii?
Jeśli masz w ogrodzie niepryskaną piwonię, możesz spróbować przygotować napar z jej płatków.
Na szklankę wody wystarczy około łyżka lub mała garść świeżych płatków.
Zalej je wodą o temperaturze około 80 – 85°C i pozostaw pod przykryciem na 10 -15 minut. Następnie odcedź.
Smak jest delikatny, choć można wyczuć lekką goryczkę charakterystyczną dla tej rośliny. Wiele osób łączy płatki piwonii z hibiskusem, miętą albo niewielką ilością miodu.
Nie tylko do picia
Przestudzony napar można wykorzystać również w pielęgnacji skóry.
Bywa stosowany do przemywania podrażnionej cery lub jako prosty tonik przygotowany z jednego składnika. To jedno z tych zastosowań, które nie wymagają skomplikowanych receptur ani specjalnego sprzętu.
Kilka ciekawostek o piwonii
Mitologiczny lekarz bogów
Słowo „peonia” pochodzi od imienia Paeana, który w mitologii greckiej był lekarzem leczącym rany samych bogów olimpijskich. Z kolei w kulturze chińskiej piwonia od wieków symbolizuje dobrobyt i jest nazywana „Bái Sháo” (Biała Piwonia). W tradycyjnej medycynie chińskiej (TCM) korzeń piwonii jest stosowany nieprzerwanie od ponad 1200 la
Właściwości „anty-age” na talerzu
Piwonie to nie tylko ozdoba, ale i kwiaty jadalne. Badania nad aktywnością antyoksydacyjną wykazały, że wyciągi z piwonii (szczególnie odmiany 'Sarah Bernardt’) mają najwyższą zdolność zwalczania wolnych rodników spośród wielu badanych gatunków roślin ozdobnych. W Chinach płatki piwonii służą nawet jako wyrafinowana przyprawa i dodatek do herbat
Biała vs Czerwona – to ta sama roślina?
W farmacji rozróżnia się korzeń piwonii białej (Paeoniae radix alba) i czerwonej (Paeoniae radix rubra). Choć mogą pochodzić z tego samego gatunku (Paeonia lactiflora), różnią się sposobem obróbki: biała piwonia jest obierana z kory i gotowana przed suszeniem, podczas gdy czerwona suszona jest w stanie surowym. Choć ich pochodzenie jest podobne, w medycynie chińskiej traktuje się je jako dwa niezależne leki o różnym działaniu
Medycyna dawna: Od padaczki po dnę moczanową
Zanim nowoczesna nauka zbadała glukozydy piwonii (TGP), lekarze tacy jak Paracelsus czy św. Hildegarda zalecali korzeń piwonii w leczeniu padaczki, koszmarów sennych oraz stanów lękowych. Co ciekawe, dawne źródła podają, że w większych dawkach wyciąg z korzenia działa wręcz narkotycznie, a w medycynie ludowej uznawano go za skuteczny środek „czyszczący krew”
O czym warto pamiętać
Do naparów i innych domowych zastosowań wybieraj wyłącznie rośliny pochodzące z pewnego źródła i niepoddawane opryskom.
Preparatów z piwonii nie powinny stosować kobiety w ciąży. U części osób mogą pojawić się także łagodne dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Piwonia pozostaje jedną z najpiękniejszych roślin ogrodowych. Warto jednak pamiętać, że za jej efektownymi kwiatami kryje się także długa historia wykorzystania w zielarstwie oraz kilka naprawdę ciekawych zastosowań, o których dziś mówi się znacznie rzadziej niż o samym wyglądzie rośliny.
Jeśli lubisz odkrywać mniej znane zastosowania ziół i roślin oraz chcesz dowiedzieć się, jak korzystać z nich na co dzień, zajrzyj również do wpisu „Zioła to nie tylko herbatki. Poznaj sekrety, których nie znajdziesz na opakowaniu.” Znajdziesz tam praktyczne wskazówki, które pomogą Ci lepiej wykorzystać potencjał domowej zielarni.
Treść bloga ma charakter wyłącznie edukacyjny i zawiera treści o charakterze ogólnym. Wskazówki nie stanowią indywidualnej porady. Ich stosowanie odbywa się wyłącznie na własną odpowiedzialność Użytkownika.
Źródla:
- Stefaniak A., Grzeszczuk M., Charakterystyka wybranych gatunków roślin ozdobnych o kwiatach jadalnych, Annales Horticulturae 2015. (Potwierdza jadalność płatków i ich silne działanie antyoksydacyjne).
- He D. Y., Dai S. M., Anti-inflammatory and immunomodulatory effects of Paeonia lactiflora Pall., a traditional Chinese herbal medicine, Frontiers in Pharmacology 2011. (Dokumentuje 1200-letnią tradycję i działanie lecznicze).
- Różański H., Piwonia – Paeonia w praktycznej fitoterapii, Rozanski.li 2009. (Opisuje ciekawostki botaniczne, takie jak długowieczność pyłku oraz zastosowania historyczne).
- Jakubczyk K., Piwonia – właściwości antyoksydacyjne i wpływ na mikrobiom jelitowy, FitoScience